Historie
HET REIZEND MUZIEKGEZELSCHAP 25 JAAR!
(Voortbouwend op het voorwoord van oud voorzitter dr H.F.H. Tacken
uit het programmaboekje 2002)
De geschiedenis van het Reizend MuziekGezelschap is eigenlijk een verhaal uit een jongensboek. De hoofdpersoon heet Christiaan Bor. Als jongetje van 6 jaar stond hij al op het podium; waarschijnlijk was hij op dat moment het fietsen nog niet machtig, maar had zijn vader, Jan Bor, hem ingewijd in de zo wonderschone wereld van de viool. Christiaan’s spel was kennelijk zo indrukwekkend dat hij een jaar later uitverkoren werd om voor te spelen bij Yehudi Menuhin: topviolisten onder elkaar! Ook David Oistrach wilde hem graag horen spelen.
Op 16-jarige leeftijd was zijn debuut met het Concertgebouw Orkest o.l.v. Bernard Haitink een opmerkelijke gebeurtenis die de pers niet is ontgaan. Zijn jaren op het Amsterdamse Muzieklyceum bij Herman Krebbers sloot hij af met de Prix d’Excellence. Intussen was Christiaan al zó door Jascha Heifetz gefascineerd dat hij op 21-jarige leeftijd naar Los Angeles toog om bij deze “violist der violisten” te gaan studeren. Daar legde Christiaan de zo belangrijke en bijzondere muzikale contacten die voor de rest van zijn leven letterlijk en figuurlijk met hem zouden meereizen: na 25 jaar speelt hij nog steeds de sterren van de hemel met deze muzikale vrienden van het eerste uur.
Het oprichten van een internationaal kamermuziek gezelschap voelde Christiaan als de verwezenlijking van een jongensdroom. Het ging om zijn muziek vrienden uit de Verenigde Staten, Japan en Europa, die tijdens een festival in Sitka (Alaska) besloten hadden eenmaal per jaar in Amsterdam bijeen te komen puur en alleen om met elkaar muziek te maken. Onder deze vrienden bevonden zich veel prijswinnaars van prestigieuze muziek concoursen. In het programmaboekje uit 1989 staat het volgende: ‘Wat ons bindt is natuurlijk liefde voor de muziek, een opleiding bij voornamelijk dezelfde vereerde leermeesters, Heifetz en Piatigorsky, een zwaar leven als concert solist en het diep ontwikkelde besef dat geld verdienen zijn schaduwkanten heeft, en samen plezier beleven aan muziek niet’. Deze verknochtheid aan elkaar lijkt zelfs iets asociaals te hebben als wij verder lezen: ‘het immense speel plezier maakt dat onze concerten ook best zonder publiek kunnen’. Hiermee was direct de exclusieve standaard van het gezelschap voor de toekomst vastgesteld.
Met zijn aanstekelijke enthousiasme, zijn bijzondere programmakeuze en zijn vermogen om “work and fun” met elkaar te combineren heeft hij sindsdien de kern van musici uit de eerste jaren steeds weer naar Nederland weten te halen. Inmiddels is deze vaste kern aangevuld met andere fantastische musici uit binnen en buitenland. Daarbij heeft Christiaan regelmatig ook jong talent een plek tussen “de oudjes” gegund. Resultaat van dit alles: een schare trouwe toehoorders die Christiaan blijvend aan zich heeft weten te binden.
Dezelfde bindende kracht maakte het ook gemakkelijk voor de bestuursleden van zijn Stichting Reizend MuziekGezelschap en Stichting Vrienden van het Reizend MuziekGezelschap zich onvoorwaardelijk in te zetten voor zijn artistieke ambities. Menige avond werd er gebrainstormd over nieuwe plannen: van viool marathons tot muziek concoursen, van kasteel soirees tot hooiberg concerten, van filmmuziek avonden tot Midzomernacht dromen……. Terwijl onze penningmeesters daarbij nog wel eens bezorgd de wenkbrauwen optrokken, bleek Christiaan’s enthousiasme en gevoel voor kwaliteit toch snel bij een sponsor het licht op groen te zetten.
De behoefte bij de mensen rond Christiaan, om mee te werken aan het goede doel, komt wellicht voort uit respect voor zijn kunstenaarschap, de fascinatie over zijn relatieve zigeuner bestaan en zijn overtuigende vriendschap.
25 jaar lang mooie muziek, inspirerende musici en onvergetelijke avonden met als jaarlijks terugkerend hoogtepunt de November serie in Amsterdam. Aanvankelijk was Odeon de thuisbasis, maar na de brand werd uitgeweken naar de kleine zaal van het Concertgebouw. Hoe mooi dat laatste gebouw ook is, het vertegenwoordigde niet de sfeer van Christiaan en het Reizend MuziekGezelschap. Daarom zijn wij heel blij in de Rode Hoed een vriendelijke ambiance te hebben gevonden waar de musici de zaal bijna kunnen “omarmen”, waar het publiek in een ongedwongen sfeer kan luisteren en waar na afloop musici en toehoorders uiteindelijk gezamenlijk aan de bar kunnen nagenieten.
Het woordje “sponsors” is zojuist al even gevallen. Zij zijn de tovenaars in het bestaan van het Reizend MuziekGezelschap. Zij zijn onze reddende engelen zonder wiens financiële steun we nooit een 25 jarig bestaan hadden kunnen vieren, want binnen elk opvolgend bestuur was de struggle om overheidssubsidie altijd een hot item. Het ging ons om een structurele ondersteuning (en daarmee erkenning) door de overheid en niet alleen om incidentele projectsubsidies. In al die jaren heeft de overheid het helaas laten afweten. Een zekere berusting in ons lot wordt in een oud programmaboekje als volgt verwoord: ‘Iedere instantie die wij om steun benaderden verwees, meestal allervriendelijkst, naar een ‘collega’. Een beetje zoals een ober op een vol caféterras die maar blijft roepen: "M'n collega komt zo bij u!" ' Zo werden wij steeds afgewezen omdat het gezelschap een “te hoog romantisch karakter” zou hebben, want alleen iets wat echt “vernieuwend” is zou subsidie waardig zijn. Een pleister op deze schrijnende wonde was de uitnodiging om tijdens de Staatsbezoeken van Hare Majesteit de Koningin in Bern (1993) en Helsinki (1995) te concerteren.
BIJZONDERE MUZIEKPROJECTEN
Naast de traditionele Novemberserie heeft het Reizend MuziekGezelschap in de negentiger en afgelopen jaren een aantal bijzondere projecten opgezet:
Marathons
In 1994 heeft Christiaan het initiatief genomen om muziek marathons te organiseren, in samenwerking met wijlen Han Reiziger van de VPRO. Deze marathonconcerten werden live door de VPRO-radio uitgezonden. De eerste marathon (1994) betrof het oeuvre van Robert Schumann, in Odeon, de zaal waar Robert en Clara Schumann tijdens hun laatste tournee in Holland optraden. In 1995 vond de tweede marathon plaats, ook in Odeon met de muziek van Mendelssohn. In 1996 ging het om de muziek van Russische componisten rond Tsjaikowski, ditmaal vanuit De Doelen te Rotterdam en gelardeerd met reisimpressies van een reis van Christiaan en Han naar St. Petersburg. De laatste marathon vond plaats in 1997 in Groningen. Hier was Brahms de ‘composer in residence’ n.a.v. zijn honderdste sterfdag.
In februari 2007 organiseert het Reizend MuziekGezelschap in De Oosterpoort te Groningen weer een zeer bijzondere marathon: “Een reis om de wereld van de Viool”. Bij deze viool marathon zullen alle facetten van de viool aan bod komen: naast uiteraard de klassieke muziek (van virtuoos repertoire, speciaal voor het instrument geschreven door duivelskunstenaars zoals Paganini, Wieniawski en Sarasate tot de kamermuziek met werken, eveneens geschreven door violisten/componisten als Spohr en Enescu) speelt de viool ook een belangrijke rol in de volksmuziek en de jazz (juist hierdoor werden componisten als Brahms, Dvorák, Bartók, Kodály, Ravel en Strawinsky, om maar enkelen te noemen, geïnspireerd), evenals in de tango etc.
Picknick concerten
Van 1996 tot 2002 werd in de maand augustus een Zomerfestival georganiseerd in de tuinen van Paleis Het Loo, ‘onder den blooten hemel’, waarbij de pauze tussen de concerten gelegenheid gaf om in deze fraaie natuur een picknick te gebruiken. Het Reizend MuziekGezelschap heeft hierbij ook jeugdige musici, zoals laureaten van het Prinses Christina Concours, laten optreden, veelal voor een publiek dat meer dan 3000 “oorig” was.
Concert diners
Een eveneens succesrijke exercitie zijn de Concert diners voor bedrijfs directies met gasten. Deze muziekavonden zijn behalve een bron van vreugde ook een bron van financiële inkomsten voor de Stichting en een mogelijkheid voor onze Captains of Industry tot “Muzikaal Verantwoord Ondernemen”. De Concert diners zijn een "sophisticated happening" van hoogwaardig muzikaal en culinair niveau. Sinds 1994 waren wij te gast in de grotten van Chateau Neercanne te Maastricht, temidden van de kunstschatten van het Noord- Brabants Museum in Den Bosch, bij de gobelins van kasteel Duivenvoorde, omringd door de schilderijen van het Singer Museum in Laren, bij de praal van Paleis Het Loo, op het middeleeuwse kasteel Horn en het romantische Kasteel Amstenrade in Limburg en afgelopen jaar op het intieme Huys ten Donck in Ridderkerk.
EPILOOG
Wanneer we aldus de 25-jarige geschiedenis van het Reizend MuziekGezelschap van Christiaan Bor overzien dan heeft dit gezelschap een blijvende plek op de Nederlandse podia veroverd. Hierbij vormen de programmakeuze en de gedreven manier van musiceren de belangrijkste peilers. In de zeer nabije toekomst zal er gezien het krapte model van de cultuur in Nederland, aanvullende sponsoring nodig zijn om nieuwe plannen en bestaande activiteiten te kunnen blijven verwerkelijken.
Graag danken wij alle oude en nieuwe sponsors voor hun fantastische steun door de jaren heen, danken wij ook alle oud-bestuursleden zonder wiens inzet het Reizend MuziekGezelschap niet geweest zou zijn wat het nu is, en danken wij alle vrijwilligers en gastgezinnen zonder wiens steun het Reizend MuziekGezelschap niet zou kunnen overleven.
Last but not least wensen wij Christiaan Bor en zijn Reizend MuziekGezelschap een voorspoedige reis naar de toekomst toe en hopen wij u nog vaak te mogen verwelkomen.
Namens het bestuur van de Stichting het Reizend MuziekGezelschap en het bestuur van de Stichting Vrienden van het Reizend MuziekGezelschap,
Inge van Verschuer
(secretaris van de Stichting het Reizend MuziekGezelschap)
